Γραμματική

Δημοσιεύθηκε : Τετάρτη, 10 Ιούνιος 2009
Γραμματική της βλάχικης γλώσσας
 

Έχουμε ήδη αναφέρει ότι η βλάχικη γλώσσα δεν έχει γραφτεί άρα είναι κατανοητό να μην υπάρχουν γραμματικοί όροι στην βλάχικη γλώσσα. Προσπαθούμε να την κωδικοποιήσουμε και να την καταγράψουμε χρησιμοποιώντας όρους από άλλες γλώσσες. Ενδεικτικό της αξίας καταγραφής των διάφορων γλωσσών είτε μιλιούνται είτε γράφονται είναι το παρακάτω παράδειγμα:
Η γιαγιά (μητέρα της μητέρας)λέγεται maio
Η γιαγιά (μητέρα του πατέρα) λέγεται dado


Αυτό συναντιέται σπάνια και από όσο γνωρίζουμε το διαχωρισμό αυτό τον κάνουν σε κάποιες διαλέκτους των Ινδιάνων στην Αμερική. Δεν υπονοούμε κάποια σύνδεση απλά αξίζει να δει κάποιος την δομή του λόγου σε κάποιες διαφορετικές ομάδες ανθρώπων και τη λογική που την δημιούργησε.
Ίσως σε κάποιους πιο ειδικευμένους (γλωσσολόγους, κοινωνιολόγους κ.λ.π.) η εργασία μας αυτή να φανεί χρήσιμη. Το ελπίζουμε και το ευχόμαστε.
Θα μας ήταν πολύ χρήσιμη η τυχόν διαφορετική γνώμη στην καταγραφή αυτή.

ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Όπως στις περισσότερες γλώσσες έχουμε κι εδώ κλιτά και άκλιτα μέρη. Στα άκλιτα περιλαμβάνονται τα επιρρήματα, οι προθέσεις και οι σύνδεσμοι.
Στα κλιτά έχουμε τα ουσιαστικά, τα επίθετα και τα ρήματα.

ΑΡΘΡΟ

Χρησιμοποιείται μόνο το αόριστο άρθρο (ένας ,μία = oun,oune)
Όταν μιλάμε για συγκεκριμένο πρόσωπο ζώο ή πράγμα δεν βάζουμε άρθρο.

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Στην βλάχικη γλώσσα έχουμε μόνο δύο γένη. Το αρσενικό και το θηλυκό. Έχουμε δύο αριθμούς, τον ενικό και τον πληθυντικό. Δεν έχουμε πτώσεις.
Για να μιλήσουμε για κάτι συγκεκριμένο αλλάζουμε την κατάληξη.
Στα αρσενικά προσθέτουμε ένα ou στο τέλοςπ.χ. oun bourbat=ένας άνδρας, bοurbatou=(ο) άνδρας.
Στα θηλυκά αλλάζουμε το τελευταίο φωνήεν με a π.χ.oune fiate=μία κοπέλα, fiata=(η) κοπέλα.
Παραδείγματα κλίσης :
ΑΡΣΕΝΙΚΑ ΘΗΛΥΚΑ
Ενικός αριθμός
oun bourbat bourbatou oune fiate fiata
oun agour agourou oune tete teta
Πληθυντικός αριθμός
doi bourbats bourbatslye daou feti fetili
tre agiri agrili tre teti tetili






Ημέρες της εβδομάδας
Joue di stimene
Δευτέρα Lun
Τρίτη Marts
Τετάρτη Nyerkour
Πέμπτη Jyoi
Παρασκευή Vinir
Σάββατο Sembite
Κυριακή Dumenike






Μήνες Meus Μήνες Meus
Ιανουάριος Winar Ιούλιος Kourig
Φεβρουάριος Sykourt Αύγουστος Agoust
Μάρτιος Marts Σεπτέμβριος Wyismitsyoun
Απρίλιος Aprir Οκτώβριος Soumetr
Μάιος Maiou Νοέμβριος Broumar
Ιούνιος Kirisiar Δεκέμβριος Ntreou






Εποχές
Άνοιξη
Praemviare
Καλοκαίρι
Viare
Φθινόπωρο
Tomne
Χειμώνας
Wyare

ΕΠΙΘΕΤΑ

Τα επίθετα όπως και τα ουσιαστικά έχουν δύο γένη. Ο σχηματισμός τους είναι απλός. Προσθέτουμε στο αρσενικό e και σχηματίζουμε το θηλυκό. π.χ. mousyat mousyate (όμορφος όμορφη).
amar amare (πικρός πικρή).
Αποτελούν εξαίρεση τα παρακάτω:
noou naou (καινούργιος καινούργια)
domnou domna (αφέντης αφέντρα)
greou graou (βαρύς βαριά)
Οι κανόνες κλίσης είναι ίδιοι με των ουσιαστικών και σχηματίζουν τα παραθετικά τους περιφραστικά. π.χ.
mousyat = όμορφος
kama mousyat = πιο όμορφος
kama mousyat di touts = πιο όμορφος απ’ όλους.






ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Προσωπικές αντωνυμίες

Ενικός αριθμός
mini
tini
el ia
Πληθυντικός αριθμός
noi
voi
ely eli

Κτητικές αντωνυμίες

α΄ προσώπου
anyel (δικός μου)
amnyaou (δική μου)
anost (δικός μας)
anoste
β΄ προσώπου
atel (δικός σου)
ataou
avost (δικός σας)
avoste
γ΄ προσώπου
atsiloui (δικός του)
atsilye
atsilor (δικός τους)
atsilor

Δεικτικές αντωνυμίες

Ενικός αριθμός
atsel (εκείνος)
atsa
 
aist (αυτός)
aiste
 
Πληθυντικός αριθμός
atsely
atseli
 
aistsy
aisti
 

Αόριστες αντωνυμίες

oun (ένας)
oune
Είναι το ίδιο με το αριθμητικό που χρησιμεύει και για αόριστο άρθρο
 
ver (κανείς)
vere
 
alant (άλλος)
alante
 
tsyiva (τίποτε)
 
 
tsyousytou (κάτι)
 
 
         
 

ΡΗΜΑΤΑ

 
 

ΜΕΤΟΧΕΣ